Amsterdam, 9 juli 2025. De samenleving verandert en dat laat zich voelen aan de top van organisaties. Samen met bestuursadviseur Duivelse Dilemma’s heeft Motivaction onderzocht wat Nederlanders verwachten van leiders in deze tijd. Hieruit blijkt dat 81% van de Nederlanders vindt dat er vandaag de dag een ander soort leiderschap nodig is dan voorheen. De roep om openheid, mensgerichtheid en zichtbaarheid was zelden zo luid, maar tegelijkertijd is er verdeeldheid over wat goed leiderschap dan precies inhoudt. Leiders worden koorddansers en moeten steeds meer balanceren tussen de verschillende verwachtingen in hun omgeving.
Het spanningsveld tussen waarden en winst, tussen kracht en kwetsbaarheid en tussen zichtbaarheid en terughoudendheid, maakt dat leiders dagelijks te maken hebben met wat je gerust duivelse dilemma’s kunt noemen. Het aantal actuele voorbeelden is groot waarvan het verlagen van de prioriteit van diversiteitsbeleid bij Allen & Overy heel illustratief is.
Uit het onderzoek blijkt onder meer dat oprechtheid wordt gezien als de belangrijkste eigenschap van een goede leider, op afstand gevolgd door daadkracht en empathie. 77% van de Nederlanders vindt dat leiderschap meer om waarden dan om het najagen van winst moet draaien. Ook vindt 67% dat leiders van grote organisaties zichtbaar en uitgesproken moeten zijn, vooral over onderwerpen die hun klanten belangrijk vinden. Een derde van de Nederlanders beoordeelt organisaties op hoe zij bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke problemen.
28% van de Nederlanders waardeert leiders die zich uitspreken over maatschappelijke kwesties zoals inclusiviteit. Tegelijkertijd verwacht een grote groep terughoudendheid als het gaat om politieke thema’s (zoals handelstarieven) of geopolitieke vraagstukken (zoals Gaza of Oekraïne).
Een derde van de Nederlanders ziet leiders van grote organisaties liever helemaal niet het publieke debat opzoeken en vindt dat zij zich vooral moeten richten op hun eigen organisatie.
Nederlanders waarderen het als leiders eerlijk zijn over hun worstelingen. Een overgrote meerderheid (84%) vindt dat leiders open moeten zijn over dilemma’s en 73% ziet kwetsbaarheid niet als zwakte, maar als kracht. Tegelijkertijd kan de helft van alle Nederlanders het waarderen als leiders altijd zeker zijn van hun zaak; de andere helft vindt het belangrijk dat leiders openlijk durven twijfelen. Ook openheid over gemaakte keuzes en onderliggende dilemma’s wordt gewaardeerd: ruim een derde van de Nederlanders noemt dit als belangrijk criterium bij de beoordeling van organisaties.
Frank Peters, partner bij Duivelse Dilemma’s: “Uit dit onderzoek blijkt overduidelijk hoezeer leiders in een spagaat zitten. Ze krijgen te maken met zoveel uiteenlopende verwachtingen dat het vrijwel onmogelijk is om het goed te doen voor iedereen. Wat dus bij de ene groep vertrouwen wekt, kan bij een andere groep juist weerstand oproepen. Dat maakt het speelveld voor leiders buitengewoon complex. Dat verklaart ook waarom veel leiders zich nauwelijks uitspreken en er maar zo weinig CEO’s participeren in het publieke debat. Het risico op reputatieschade, ook voor hen persoonlijk, is groot. Tegelijkertijd is zwijgen ook geen optie. Leiderschap anno nu draait om het managen van dilemma’s. Dilemmaleiderschap – het herkennen en benoemen van de spanningsvelden én het durven maken van keuzes – is in onze ogen de belangrijkste vaardigheid van deze tijd.”
“De resultaten van dit onderzoek zijn een weerspiegeling van de al veel besproken polarisatie in onze wereld en in Nederland. Wat leiderschap precies inhoudt, is allerminst eenduidig. Wat wél overeind blijft: authenticiteit wint altijd, zo blijkt ook uit dit onderzoek.”, aldus Karel Slootman, directeur van Motivaction.”
Die spagaat waarin leiders zich bevinden blijkt ook uit het feit dat slechts 25% van de Nederlanders vindt dat leiders moeten vasthouden aan principes; 75% ziet liever dat zij flexibel zijn en zich aanpassen. En hoewel daadkracht gewaardeerd wordt, vindt 53% dat leiders eerst breed draagvlak moeten zoeken voordat zij knopen doorhakken.
En nog even een koude douche voor de leiders die wel hun nek uitsteken: uit het onderzoek blijkt dat leiderschap voor veel Nederlanders geen doorslaggevende factor is in hun beoordeling van een organisatie. Zestig procent beoordeelt organisaties vooral op producten en diensten. Slechts 13% let op inspirerend leiderschap en 9% op ‘sterk’ leiderschap.
Meer informatie: Frank Peters, frankpeters@duivelsedilemmas.nl, +31 6 5461 5293
Over het onderzoek
Voor het online onderzoek is gebruikgemaakt van het StemPunt-panel van Motivaction. De doelgroep bestaat uit Nederlanders in de leeftijd van 18 t/m 80 jaar. Het onderzoek is representatief voor de kenmerken geslacht, leeftijd, opleiding, regio en leefstijl (Mentality). 1.015 respondenten hebben de vragenlijst volledig ingevuld. Het veldwerk liep van 14 t/m 19 mei 2025. Motivaction is lid van het Data & Insights Network en maakt deel uit van de Research Keurmerkgroep.
Over Duivelse Dilemma’s
Duivelse Dilemma’s is een platform van doorgewinterde bestuursadviseurs met uiteenlopende achtergronden, zoals strategen, ethici, coaches, merkbouwers en veranderaars. Dankzij de onafhankelijkheid van het advies en de veelzijdigheid van de perspectieven kunnen we naast bestuurders gaan staan om te doen wat nodig is om duivelse dilemma’s te helpen doorbreken en de juiste keuzes te maken in deze tijd vol spanningen en tegenstellingen. De bestuursadviseurs van Duivelse Dilemma’s is opgericht door Rachelle van der Linden, Remko van Broekhoven, David Smith, Eric Heres, Frank Peters en Frank Körver.
Over Motivaction
Onderzoeksbureau Motivaction is een toonaangevend insights- en adviesbureau dat diepgaand inzicht biedt in wat mensen beweegt. Met een unieke combinatie van psychologisch, sociologisch en cultureel onderzoek helpt Motivaction organisaties om hun doelgroepen écht te begrijpen. Door middel van innovatieve onderzoeksmethoden en doelgroepmodellen zoals Mentality, vertaalt Motivaction complexe data naar heldere strategieën die daadwerkelijk impact maken.