In de bestuurskamer ligt uit gewoonte de verleiding altijd op de loer om een dilemma te behandelen als een probleem dat je lineair kunt oplossen. Bestuurders zijn namelijk getraind in het rationeel oplossen van problemen zoals dat in de praktijk vaak gebeurt vanuit spreadsheets.
Dilemma’s kennen echter geen standaardaanpak en oplossingen.
Het kenmerk is juist dat er botsende waarden zijn en dat je in de regel moet kiezen uit twee kwaden.
Dilemma’s vragen dus om reflecteren, oriënteren en balanceren. Welke waarden en belangen zien we hier en hoe balanceren we daar zo zorgvuldig mogelijk tussen? En welke prijs ben ik bereid te accepteren voor de oplossing?
Bestuurders die dat onderscheid niet scherp houden, kiezen ongemerkt voor de waarde die het makkelijkst te meten is. En dat is zelden de waarde die het meeste draagvlak creëert bij de direct betrokken stakeholders.
Daarom moet een bestuurder bij een dilemma eerst één stap terug doen en zichzelf een ongemakkelijke vraag stellen: is dit een probleem dat we kunnen oplossen of een dilemma dat we moeten aangaan en dragen? Als het een dilemma is, dan hoort er een ander proces bij. Dan moet je de waarden die conflicteren expliciet maken. Vervolgens moet je tegenspraak organiseren en stakeholders serieus betrekken. Ook moet je het verlies benoemen dat onvermijdelijk is en hoe je dat in de praktijk zult gaan verminderen voor de betrokkenen.
Het gaat bij dilemma’s om je beoordelingsvermogen en het zichtbaar wegen van waarden. Dat is de essentie van dilemmaleiderschap.
Zie je dat een vraagstuk verder gaat dan een probleem, neem dan contact op met ons en wij helpen je om in dat weerbarstige proces te komen tot een zorgvuldig beredeneerd besluit.
Dit blog is geschreven door Frank Peters (Virtus Communications). Samen met Eric Heres, Frank Körver, Rachelle van der Linden, David Smith en Remko van Broekhoven is hij oprichter van Duivelse Dilemma’s. Een collectief van ervaren adviseurs die bestuurders helpt bij het oplossen van lastige dilemma’s.
Meer weten of verder praten? Neem op met Frank Peters of een van de andere partners van Duivelse Dilemma’s.
(Illustratie: Freepik)